{"id":1628,"date":"2011-10-21T14:20:54","date_gmt":"2011-10-21T14:20:54","guid":{"rendered":"http:\/\/laps-rietveld.nl\/wordpress\/?p=1628"},"modified":"2015-04-22T10:50:59","modified_gmt":"2015-04-22T10:50:59","slug":"recencie-wild-park-het-onverwachte-als-opdracht","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/laps-rietveld.nl\/?p=1628","title":{"rendered":"Recensie – Wild Park – Het onverwachte als opdracht"},"content":{"rendered":"

Recensie:\u00a0Dierlijkheid in opdracht en openbare ruimte<\/span><\/p>\n

Onlangs werd een\u00a0reusachtige teddybeer\u00a0van twaalf meter hoogte onthuld op het Staalmanplein in Amsterdam Nieuw West. Een beer met een kussen, alsof hij een plek zoekt om een dutje te doen. Wat kunstenaar Florentijn Hofman ermee wilde zeggen, is niet geheel duidelijk, maar het werd al snel een troetelbeer voor de buurt. Niet veel verder heeft\u00a0Jeanne van Heeswijk\u00a0met buurtbewoners een compleet park ontworpen. Het zijn allebei kunstvormen die alleen maar mogelijk zijn in een democratie die ervan afziet haar eigen denkbeelden dwingend op te leggen. De tijd dat een machthebber of nationale held ons vanaf een sokkel minzaam of vervaarlijk in de gaten hield, zijn voorbij. Maar wat moet je dan als ruimdenkend machthebber met je \u2018openbare ruimte\u2019? En waarom moet er zo nodig kunst komen? Over dat soort vragen buigt Jeroen Boomgaard zich in zijn essay\u00a0Wild Park. Het onverwachte als opdracht<\/em>. Door Fabian Takx.<\/p>\n

Boomgaard is al bijna dertig jaar kunsthistoricus aan de Universiteit van Amsterdam. Sinds 2003 mag hij zich ook Lector Kunst en Publieke Ruimte aan de Gerrit Rietveld Academie noemen. Hij heeft maar negentig pagina\u2019s nodig om alle dilemma\u2019s van het verstrekken en invullen van kunstopdrachten voor de openbare ruimte (\u2018overheidsruimte\u2019 zou beter zijn) te ontrafelen. Dat is knap, ook omdat hij er talloze filosofen bijhaalt, van Michel Foucault tot Slavoj Zizek. Bovendien weet hij er niet alleen bijzonder kernachtig over te schrijven, maar geeft hij zijn gecondenseerde proza ook lucht door ironische terzijdes. En door, jawel, heuse cliffhangers aan het eind van menig hoofdstuk, in de vorm van vragen als:<\/p>\n

\u2018Waarom stelt de macht zichzelf niet onomwonden aanwezig met een vormgeving die geen ruimte voor twijfel laat en die afwijking afdoet als onzin? En wat of wie vertegenwoordigt de kunstenaar met zijn dubbelzinnige plaatjes, wie is gediend van dubbelzinnige kunst?\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Ongevaarlijke wilde dieren<\/span>
\nOm de beantwoording van deze vragen is het Boomgaard te doen. En zijn opdrachtgever, het Fonds voor beeldende kunsten, vormgeving en bouwkunst, die hem verzocht het essay te schrijven ook. Boomgaard analyseert de moeizame positie van de overheid in een westerse polderdemocratie als de Nederlandse. Met symbolen van haar eigen macht kan ze niet aankomen, maar als ze een publieke ruimte met een kunstwerk markeert \u2013 in de woorden van de filosoof\u00a0Michel de Certeau\u00a0van een \u2018ruimte\u2019 een \u2018plek\u2019 maakt \u2013 moet dat toch\u00a0iets\u00a0te betekenen hebben.<\/p>\n

Dan is bijvoorbeeld een beeld van een dier een mooie oplossing. Boomgaard wandelt met ironisch genoegen door die openbare dierentuin van steen en brons, van de uitvergrote puppy voor het\u00a0abn\u00a0Amrokantoor aan de Zuidas tot de haas in Utrecht en de hagedissen op het Leidseplein. Ogenschijnlijk niets-aan-de-handkunst, maar volgens de auteur vertegenwoordigt het dier in de kunst ook een \u2018wilde\u2019, ongrijpbare natuurkracht. Hij verwijst daarbij naar de haai of de koeienkop van Damien Hirst, die een stuk wilder zijn dan de relatief \u2018tamme\u2019 buitendieren, maar toch een tendens aangeven.<\/p>\n

Want juist door zijn gebrek aan symboliek houdt het dierenbeeld iets ongrijpbaars, en dat is het \u2018onverwachte\u2019 waar de overheid van houdt. Want, zo begrijp ik Boomgaard althans, door het onverwachte \u2018de ruimte te\u00a0geven<\/em>\u2019 laat een overheid zien dat ze niet alles wil reguleren. Zo erkent ze dat er in een samenleving vele verschillende belangen spelen die allemaal de ruimte moeten\u00a0krijgen<\/em>. Zo mag uitgeleefd worden wat men \u2018de universele individualiteit\u2019 noemt, of ook wel \u2018dissensus\u2019, als het tegenovergestelde van consensus.<\/p>\n

Dienstbare ruimten
\n<\/span>Het moet alleen niet te gek worden, zoals Richard Serra in 1989 moest merken toen zijn 35 meter lange en 3,5 meter hoge sculptuur\u00a0Titled Arc<\/em>\u00a0van een plein in New York werd verwijderd. Serra had zich weinig aangetrokken van de wensen van de omwonenden en zijn opdrachtgevers, integendeel, hij had juist zijn autonomie willen bewijzen met zijn eigenzinnige roestvrijstalen gebaar, en werd daarvoor bestraft.<\/p>\n

Boomgaard laat met vaak inspirerende voorbeelden zien hoe de kunstenaar dienstbaar kan lijken en toch zijn eigen ei kan kwijtraken, van het\u00a0Draaiend huis<\/em>\u00a0op een rotonde van\u00a0John K\u00f6rmeling\u00a0tot de participatieprojecten van Jeanne van Heeswijk. Hoogtepunten vindt hij werken als\u00a0Beautiful City<\/em>\u00a0van Maria Pask, een tent waarin alle godsdiensten van de wereld vertegenwoordigd werden, met als resultaat dat ze een voor een hun eredienst opvoerden. Of\u00a0ME\/Folly<\/em>\u00a0van Holger Nickisch, een schuurtje zonder duidelijke functie dat voortdurend door Amsterdam reisde.<\/p>\n

Boomgaard is geen (voormalig) journalist als Anna Tilroe, die duchtig de trom roerde met haar pamflet\u00a0De ja-sprong<\/em>. Maar ook hij gelooft in de kracht van de kunst. Als wetenschapper houdt hij meer afstand, en bij het lezen van zijn concieze proza maken de hersens overuren. Maar de beloning is navenant.<\/p>\n

Fabian Takx\u00a0<\/a>is freelance journalist en auteur.<\/p>\n

Deze recensie is hier<\/a> terug te vinden.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Recensie:\u00a0Dierlijkheid in opdracht en openbare ruimte Onlangs werd een\u00a0reusachtige teddybeer\u00a0van twaalf meter hoogte onthuld op het Staalmanplein in Amsterdam Nieuw West. Een beer met een kussen, alsof hij een plek zoekt om een dutje te…<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[628,463],"tags":[181,35],"language":[21],"class_list":["post-1628","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-produces","category-text","tag-highrise-common-ground","tag-jeroen-boomgaard","language-nl_nl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/laps-rietveld.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1628","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/laps-rietveld.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/laps-rietveld.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/laps-rietveld.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/laps-rietveld.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1628"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/laps-rietveld.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1628\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5229,"href":"https:\/\/laps-rietveld.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1628\/revisions\/5229"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/laps-rietveld.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1628"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/laps-rietveld.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1628"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/laps-rietveld.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1628"},{"taxonomy":"language","embeddable":true,"href":"https:\/\/laps-rietveld.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Flanguage&post=1628"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}